Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για το συντονισμό των επεμβάσεων πολιτικής προστασίας σε περιπτώσεις καταστροφών αποτέλεσε μια σημαντική Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία . Το νομοθετικό πλαίσιο για την παροχή βοήθειας θεσπίστηκε με απόφαση του Συμβουλίου το 2001 (απόφαση 2001/792 του Συμβουλίου), που αναφέρεται στην ίδρυση του Κοινοτικού Μηχανισμού για την Πολιτική Προστασία αποσκοπώντας να διευκολύνει την ενισχυμένη συνεργασία επεμβάσεων πολιτικής προστασίας, εντός κι εκτός των συνόρων της ΕΕ. Κατά τα επόμενα χρόνια μετά την ίδρυση του ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας ενισχύεται και δέχεται όλο και περισσότερα αιτήματα για παροχή βοήθειας.

Από την εκτίμηση της δράσης του Μηχανισμού προέκυψε και η ανάγκη αναθεώρησης του νομοθετικού πλαισίου του. Στις 8.11.2007 εκδόθηκε η απόφαση 2007/779/EC του Συμβουλίου της Ε.Ε. που τροποποιεί την ιδρυτική απόφαση για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας.

Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, σκοπός του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας είναι να ενισχυθεί η συνεργασία των κρατών μελών σε επεμβάσεις παροχής βοήθειας πολιτικής προστασίας σε περιπτώσεις φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, τρομοκρατικών ενεργειών και τεχνολογικών, ραδιολογικών ή περιβαλλοντικών ατυχημάτων, συμπεριλαμβανομένης και της ακούσιας θαλάσσιας ρύπανσης, κατά την ειρηνική περίοδο.

 Κάθε χώρα που πλήττεται από μεγάλες καταστροφές μπορεί να ζητήσει βοήθεια, καθώς και  την κινητοποίηση επιχειρησιακών μέσων που έχουν εθελοντικά παρασχεθεί στην ΕΕ από τις χώρες του Μηχανισμού. Στον Μηχανισμό συμμετέχουν σήμερα 31 χώρες, 27 ΚΜ οι 3 χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικούς Χώρου (ΕΟΧ), Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία και η Κροατία.

 Η λειτουργία του Μηχανισμού υποστηρίζεται κυρίως από:

   •     Το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφόρησης - Monitoring and Information Center (MIC), στις Βρυξέλλες

   •     Το Κοινό Σύστημα Επείγουσας Επικοινωνίας και Πληροφόρησης - Common Emergency Communication and Information System - CECIS,

   •      Τις βάσεις δεδομένων (Ομάδες Επέμβασης, Μονάδες Πολιτικής Προστασίας και Μονάδες Τεχνικής Υποστήριξης) με τους διαθέσιμους πόρους και

   •      Το εκπαιδευτικό Πρόγραμμα και το Πρόγραμμα Ανταλλαγής Εμπειρογνωμόνων.

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας συνδέεται μέσω του CECIS με το MIC. Το Κέντρο Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας (ΚΕΠΠ) είναι το σημείο επαφής της Ελλάδας με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό.

Μονάδες Πολιτικής Προστασίας

Βάσει της νέας απόφασης για το Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας αναθεωρούνται οι βάσεις δεδομένων του Μηχανισμού σε ομάδες επέμβασης και καθιερώνονται οι Μονάδες Πολιτικής Προστασίας.

Ως Μονάδα Πολιτικής Προστασίας ορίζεται: ‘αυτάρκης και αυτόνομη οργάνωση ικανοτήτων των κρατών μελών ή κινητή επιχειρησιακή ομάδα των κρατών μελών σύμφωνα με προκαθορισμένα καθήκοντα και ανάγκες, που αποτελείται από συνδυασμό ανθρώπινων και υλικών πόρων και προσδιορίζεται βάσει της ικανότητας επέμβασης ή του καθήκοντος (των καθηκόντων) που δύναται να αναλάβει’ (Άρθρο 3 παρ. 5 της αρ. 2007/779/EC απόφασης του Συμβουλίου).

Συνοπτικά μπορούμε να πούμε ότι μια Μονάδα είναι μια ομάδα επέμβασης με προκαθορισμένες ελάχιστες προδιαγραφές σε προσωπικό και μέσα.

Οι κατηγορίες των Μονάδων Πολιτικής Προστασίας ορίζονται βάσει της απόφασης της Ε. Επιτροπής (2008/73/ΕΚ, Ευρατόμ) που αφορά στους κανόνες εφαρμογής της απόφασης για τον Μηχανισμό. Στην απόφαση αναφέρονται λεπτομερώς τα χαρακτηριστικά και οι απαιτήσεις των Μονάδων Πολιτικής Προστασίας και των Ομάδων Τεχνικής Υποστήριξης. Βάσει αυτής της απόφασης οι χώρες που συμμετέχουν στον Μηχανισμό ορίζουν, εκτός από Ομάδες Τεχνικής Υποστήριξης, Μονάδες Πολιτικής Προστασίας στα εξής πεδία:

     •              Αντλίες υψηλής δυναμικότητας

     •              Καθαρισμός νερού

     •              Έρευνα και διάσωση σε αστικό περιβάλλον υπό περιστάσεις μέτριας σοβαρότητας

     •              Έρευνα και διάσωση σε αστικό περιβάλλον υπό εξαιρετικά δυσχερείς περιστάσεις

     •              Εναέρια μονάδα αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών με ελικόπτερα

     •              Εναέρια μονάδα αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών με αεροπλάνα

     •              Προωθημένο κινητό ιατρείο

     •              Προωθημένο κινητό ιατρείο με ικανότητα χειρουργικών επεμβάσεων

     •              Κινητό νοσοκομείο

     •              Ιατρική εναέρια απομάκρυνση/εκκένωση θυμάτων καταστροφών

     •              Προσωρινό κατάλυμα έκτακτης ανάγκης

     •              Ανίχνευση και δειγματοληψία χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών ουσιών (ΧΒΡΠ)

     •              Έρευνα και διάσωση σε συνθήκες χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών ουσιών (ΧΒΡΠ)

     •              Χερσαίες Δυνάμεις Δασοπυρόσβεσης

     •              Χερσαίες Δυνάμεις Δασοπυρόσβεσης με οχήματα

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει  δηλώσει μέσω του CECIS τις 9 Μονάδες Πολιτικής Προστασίας που διαθέτει η Ελλάδα ως συνεισφορά στα μέσα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού, οι οποίες  εν δυνάμει μπορούν να κινητοποιηθούν για την προσφορά βοήθειας σε περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών εντός και εκτός της Ένωσης.